Een aantal verenigingen, waaronder UPPsy-BUPsy, ondersteunden een initiatief van APPELpsy voor het Grondwettelijk Hof. Raadsman Letellier vroeg in deze procedure om een vernietiging van de vernieuwing van de patiëntenrechtenwet, op basis van een aantal kritieke punten in die wet :
- Is multidisciplinair overleg volgens de wet een wettelijke verplichting ?
- Heeft het opslaan van een EPD op een elektronisch e-health-platform niet als doel dat deze gegevens beschikbaar zouden zijn voor de andere gezondheidszorgbeoefenaars, zelfs buiten een therapeutische relatie (zoals gepreciseerd werd in de voorbereidende teksten over de wet van 6 februari 2024) ?
- Kan de gezondheidszorgbeoefenaar wettelijk verplicht worden om persoonlijke notities op te nemen in het patiëntendossier en de patiënt daar toegang toe te geven ?
Op de achtergrond leefde natuurlijk de vraag naar de verplichting van een EPD en de verplichting om de gegevens in dat EPD ter beschikking te stellen voor andere gezondheidszorgbeoefenaars, zonder dat de voorwaarden zoals bepaald in onze deontologische code hoefden te worden gevolgd.
Het grondwettelijk hof besliste op een voorzichtige manier, waarbij de wet strikt werd gevolgd maar toch een aantal aandachtspunten werden beklemtoond.
- Multidisciplinair overleg is niet wettelijk verplicht. De gezondheidszorgbeoefenaar kan zelf inschatten of de belangen van de patiënt de noodzaak aan een multidisciplinair overleg vereisen. Bovendien kan een overleg niet doorgaan zonder de instemming van de patiënt. Evengoed moet de patiënt toestemming geven vooraleer informatie kan worden gedeeld met een andere gezondheidszorgbeoefenaar, voor het bekomen van een diagnose of een behandeling.
- Het EPD op een e-health-platform heeft als eerste doel dat de patiënt toegang krijgt tot zijn gezondheidszorggegevens. Andere gezondheidszorgbeoefenaars kunnen geen toegang verkrijgen zonder zijn instemming of buiten een therapeutische relatie om. De wet laat dus niet toe dat gegevens worden gedeeld zonder formele toestemming van de patiënt.
- De overheid moet nog steeds de essentiële elementen van de toegang van de patiënt tot zijn gezondheidsgegevens en de toegang van derden tot deze gegevens bepalen vooraleer de gezondheidszorgbeoefenaar verplicht gebruik moet maken van de platformen die ter beschikking zullen worden gesteld.
- De patiëntenrechtenwet verplicht de gezondheidszorgbeoefenaar inderdaad om zijn persoonlijke notities op te nemen in het dossier. Dat geldt voor zowel objectieve als subjectieve gegevens die een evaluatie of een oordeel uitmaken over de betrokken persoon. De patiënt kan deze gegevens dus consulteren.
- De enige mogelijkheid om dat niet te doen is via het inroepen van de therapeutische exceptie (wanneer de informatie de toestand van de patiënt zou erger maken), wat echter slechts uitzonderlijk kan gebeuren. Hiervoor gelden twee voorwaarden : de gezondheidzorgbeoefenaar overlegt met een collega hierover en informeert de vertrouwenspersoon over zijn beslissing om de therapeutische exceptie in te roepen. Een geschreven motivatie moet worden toegevoegd aan het dossier. De gezondheidszorgbeoefenaar moet bovendien regelmatig verifiëren of de omstandigheden voor het inroepen van de therapeutische exceptie nog steeds van kracht zijn. Indien niet kan de therapeutische exceptie niet meer ingeroepen worden.
Het Grondwettelijk Hof wijst er verder op dat de gezondheidszorgbeoefenaar 15 dagen tijd krijgt om de vraag van de patiënt om een dossier te consulteren, in te willigen. Als een therapeutische exceptie wordt ingeroepen, kan in die periode kan een motivatie worden opgesteld voor de weigering om toegang te geven tot de persoonlijke notities.
Hoewel het Grondwettelijk Hof de vraag om annulering van de vernieuwing van de patiëntenrechtenwet niet heeft ingewilligd, kan dit arrest wel ingeroepen worden ter argumentatie wanneer de voorwaarde van de toestemming van de patiënt voor het delen van informatie of voor multidisciplinair overleg niet wordt gerespecteerd. Jammer genoeg zag het Grondwettelijk Hof geen reden om onderscheid te maken tussen gegevens uit de somatische zorg en de geestelijke gezondheidszorg.